Damla sakızı, mastic ağacının (Pistacia lentiscus) kabuklarından elde edilen, antioksidan, antienflamatuar ve prebiyotik özelliklere sahip doğal bir reçinedir. Damla sakızı ağaçları, özellikle Ege bölgesinde yetişir ve hasat zamanı Nisan-Mayıs ayları arasındadır. Hasat süreci oldukça özen gerektiren bir işlemdir. Hasat için, ağaçları gövdelerine özel bir bıçakla kesikler yapılır ve reçine damlaları toplanır. Bu damlalar, ağaçtan toplandığı gibi kullanıma uygun hale getirilene kadar bir dizi işlemden geçer.

Tarihin Derinliklerinden Ege’ye: Damla Sakızının Kökeni

Damla sakızı, antik çağlardan beri bilinmekte ve kullanılmaktadır. Eski Mısırlılar, Yunanlılar ve Romalılar damla sakızını hem baharat olarak hem de tıbbi amaçlar için kullanmışlardır. Damla sakızının kökeni, Ege bölgesine dayanır. Özellikle ülkemizde İzmir Çeşme ilçesi, ege adalarından olan Sakız Adasında çok büyük miktarda yetişir ve bu bölgenin simgesidir. Yüzyıllardır bu bölgenin ekonomisine ve kültürel mirasına katkı sağlamıştır. Bölgedeki iklim ve toprak koşulları, damla sakızının kalitesini etkileyen önemli faktörlerdir.

Geleneksel Türk Mutfağında Damla Sakızı

Osmanlı döneminden beri kullanılan damla sakızı, harika aroması ile geleneksel Türk mutfağında çeşitli yemeklerde ve tatlılarda kullanılmıştır. Ayrıca özgün tadıyla Türk mutfağında, Türk kahvesinden dondurmalara tatlılara kadar pek çok içecek ve yiyecek de kullanılmıştır.

Modern Bilimin Merceğinde Damla Sakızı

Bu aromatik reçine, binlerce yıldır bilinen kadim hikâyesini bugün modern bilimsel çalışmalarla taçlandırıyor.

Damla sakızı; sindirim sistemi mukoza yapısını destekleyen, dokudaki antibakteriyel, inflamasyon ve oksidatif stres üzerindeki olumlu etkileriyle bilinen en değerli doğal bileşenlerden biridir. Özellikle üst karın bölgesindeki hassasiyetlerde, şişkinlik ve yanma şikâyetlerinde olumlu etkileri öteden beri araştırılıyor.

Klinik Çalışmalar Ne Söylüyor?

• Yapılan bir çalışmada fonksiyonel dispepsisi olan 148 hasta, günde üç kez 350 mg damla sakızı ekstresi verilen grup ve plasebo verilen grup olarak rastgele ikiye ayrılmıştır. 3 haftalık tedaviden sonra, plasebo alan hastaların %40'ında, damla sakızı alan hastaların ise %77'sinde semptomlarda belirgin iyileşme görülmüştür. Anlamlı iyileşme gösteren semptomlar: genel olarak mide ağrısı, stres endişeli durumda oluşan mide ağrısı, üst karında donuk ağrı ve mide ekşimesi idi.

• Deneysel bir çalışmada; Damla sakızının sulu yaprak özütünün, sistemik ve lokal anti-inflamatuar aktivitelerinin akut kolitin klinik belirtilerini iyileştirdiğini göstermiştir. Çalışmada; günlük olarak kanama, ishal, kilo kaybı ve hastalık aktivite indeksi takip edilmiş ve inflamasyon oluşturan mediatörlerin (NO, IL-6 ve TNFα) seviyeleri ölçülmüştür. Bu yararlı etkilerinin, düzensiz bağışıklık tepkisini hedef alarak akut ülseratif kolite karşı umut verici bir yaklaşım oluşturabileceğini göstermektedir. Tabii çok daha kapsamlı klinik çalışmalara ihtiyaç bulunmaktadır.

• Fonksiyonel dispepsi (FD), kronik üst karın bölgesi semptomları (ağrı, şişkinlik, hazımsızlık, yanma vb) ile karakterize yaygın bir gastrointestinal bozukluktur. Geleneksel tedavilerin etkinliği sınırlı olduğundan, alternatif yaklaşımlara ilgi duyulmaktadır. Bu çalışmada, Atina, Yunanistan'da yürütülen randomize, üç yönlü çaprazlama bir çalışmada, bu semptomları hafifletmede ve yaşam kalitesini iyileştirmede damla sakızı ve damla sakızı suyunun etkinliğini değerlendirme amaçlanmıştır. Her iki gruptada müdahale yapılmayan gruba göre anlamlı iyileşme sağlanmış, üst karın şişkinliği, epigastrik yanma ve mide ekşimesi etkili bir şekilde azalmıştır. Sonuç olarak, fonksiyonel dispepsi tedavilerine potansiyel faydası olacağı belirlenmiştir.

• Ama en dikkat çekici araştırma boyutu; Helicobacter pylori üzerine yapılanlar olmuştur. 2026 yılında yayımlanan randomize bir pilot çalışmada, standart tedaviye damla sakızı eklendiğinde Helicobacter pylori eradikasyon oranının yüzde 67’den yüzde 85’e yükseldiği gözlenmiştir. Çalışmadaki örneklem grubu sınırlı olduğu için bu fark istatistiksel anlamlılık sınırında kalsa da, kişilerin yaşadığı konfor ve dispepsi semptomlarındaki gerileme anlamlı derecede yüksek bulunmuştur.

Aromaterapide ve Zihinsel Rahatlamada Damla Sakızı

Damla sakızının uçucu yağları aromaterapide, rahatlatıcı ve sakinleştirici özellikleri ile stresi azaltma, zihni rahatlatma ve uyku kalitesini iyileştirme amacı ile de kullanılmaktadır.

Sonuç

Sonuç olarak; damla sakızının bilimsel değeri, geleneksel kullanımının ötesinde, etkilerinin modern araştırma yöntemleri ile sorgulanmasında yatmaktadır. Gelecekte yapılacak geniş ölçekli, standardize preparatların kullanıldığı klinik çalışmalar, bu doğal reçinenin mide ve sindirim sistemi sağlığındaki yerini daha da net ortaya koyacaktır.

KAYNAKÇA

1. Anti-inflammatory activity of Chios mastic gum is associated with inhibition of TNF-alpha induced oxidative stress, Angelike Triantafyllou 1, Alfiya Bikineyeva, Anna Dikalova, Rafal Nazarewicz, Stamatios Lerakis, Sergey Dikalov. Nutr J. 2011 Jun 6:10:64. PMID: 21645369

2. A randomized, three-way crossover clinical trial on the efficacy of Mastiha based therapies (Pistacia lentiscus var. Chia) in functional dyspepsia. Stamatia-Angeliki Kleftaki 1, Charalampia Amerikanou 2, Chara Tzavara 1, Theodora Biagki 1, Demetra Sigala 1, Alexandra Bouziou 1, Stamatiki Zouboulaki 1, Aikaterini Koutsia 1, Elvira-Victoria Smyrnioudis 1, Panagiotis Anapliotis 1, Pharmacol Res. 2025 Dec:222:108019. Epub 2025 Nov 4. PMID: 41197785

3. Inflammopharmacology 2021 Aug;29(4):1225-1239. Epub 2021 Jun 11. Beneficial role of Pistacia lentiscus aqueous extract in experimental colitis: anti-inflammatory and potential therapeutic effects, Insaf-Meriem Boutemine 1, Manel Amri 1, Karim Dorgham 2, Zine-Charaf Amir 3, Sara Benazzouz 1, Fahima Ameur 1, Karim Layaida 4, Hans Yssel 2, Chafia Touil-Boukoffa 5, PMID: 34115225

4. Is Chios mastic gum effective in the treatment of functional dyspepsia? A prospective randomised double-blind placebo controlled trial. Konstantinos J Dabos 1, Ekaterini Sfika, Lisa J Vlatta, Despoina Frantzi, Georgios I Amygdalos, Georgios Giannikopoulos. J Ethnopharmacol. 2010 Feb 3;127(2):205-9. Epub 2009 Dec 2. PMID: 19961914

5. Regulation of Energy Metabolism and Anti-Inflammatory Activities of Mastiha Fractions from Pistacia lentiscus L. var. Chia, Foteini D Kalousi 1, Federica Pollastro 2 3, Aikaterini G Karra 1, Ioannis Tsialtas 1, Achilleas Georgantopoulos 1, Stefano Salamone 2, Anna-Maria G Psarra 1, Foods 2023 Mar 24;12(7):1390., PMID: 37048208