Berberis Vulgaris, İnsülin Direnci ve Diyabette, Kan Şekerini Düzenleyici Etkisini Nasıl Gösterir?

Berberi Vulgaris Nedir?

Berberi Vulgaris, Berberidaceae familyasına ait bir bitkidir. Kırmızı meyveleri ile tanınan bu bitki, sağlık faydaları nedeniyle geleneksel tıpta yaygın olarak yüzlerce yıldır kullanılmaktadır. Özellikle, bitkinin kabuğunda bulunan berberin alkaloidinin sağlık üzerindeki etkileri, çok kıymetlidir.

İnsülin Direnci Nedir?

Sağlıklı bir insanda, öğün sonrası yükselen kan şekeri düzeyini düşürmek için insülin devreye girer; bir anahtar gibi davranarak hücre zarındaki kilidi açar ve şekeri hücrelerin içine sokar. İnsülin direnci geliştiğinde ise bu anahtar görevini tam yapamaz hale gelir. Yani hücreler, insüline karşı eskisi kadar duyarlı olmaz ve insülin kapıyı çalsa da hücreler açmakta zorlanır.

Bunun sonucunda pankreas kan şekerini düşürmek için daha fazla insülin üretmek zorunda kalır. Yine de şekeri, hücreler yeterince içeri almaz, kan şekeri zamanla yüksek seyretmeye başlar ve kanda insülin de normalden yüksek kalır.

Bu durum, zamanla pre-diyabet ve tip 2 diyabet gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.

İnsülin Direnci ve Diyabet Neden Bu Kadar Korkutuyor?

Tip 2 diyabet ve insülin direnci günümüzde  neredeyse bir salgın haline gelmiştir ve önümüzdeki 50 yıl içinde belki de bir pandemi kaçınılmaz olacaktır.

Uluslararası Diyabet Federasyonu (IDF) Diyabet Atlası'nın 10. baskısına göre, 2021 yılında 20-79 yaş arası kişilerde diyabetin küresel yaygınlığı %10,5 iken, bu oranın 2045 yılında %12,2'ye yükselmesi öngörülmektedir. 2021 yılında dünyada diyabetle ilişkili sağlık harcamaları yaklaşık 966 milyar dolar iken, bu rakamın 2045 yılına kadar 1.054 milyar dolara çıkması beklenmektedir. Bu haliyle tablo, son derece ürkütücüdür.

Berberis Vulgaris'in İnsülin Direnci ve Diyabete Etkileri

Berberis Vulgaris, FİTOTERAPİ biliminde hakkında en çok klinik çalışma yapılan bitkilerin başında gelmektedir. En önemli bileşenlerinden biri olan berberin, bu araştırmalarda etkisi kanıtlanan ana maddedir.   

Yapılan bir meta-analizde; randomize kontrollü çok sayıda çalışma incelenmiş, tip 2 diyabetli hastalarda berberinin glikoz düşürücü etkilerine ışık tutmak amaçlanmıştır. Meta-analize, 3.048 hastayı içeren 37 çalışma dahil edilmiştir.

Bu araştırmalarda berberinin; insülin salgılayan pankreas β hücre zarının voltaj kapılı potasyum  kanallarını baskılayabildiği ve hipoglisemiye neden olmadan insülin salgılanmasını teşvik edebildiği keşfedilmiştir. Bu da berberinin glikoz düşürücü etkilerini, yalnızca kan şekerinin yüksek olduğu  koşulda yani  yüksek glikoz bağımlı bir şekilde ortaya çıktığını göstermiştir.

Berberin, karaciğerin glukoz üretimini azaltarak ve kas hücrelerinde glukoz alımını artırarak kan şekeri seviyelerini dengeleyebilir. Bu süreç, özellikle insülin direnci olan bireylerde glukoz kontrolünü iyileştirmeye yardımcı olur. Yapılan klinik deneylerde, berberin takviyesinin hem açlık kan şekeri hem de HbA1c seviyelerinde azalma sağladığı gözlemlenmiştir.

Sonuçlar; berberinin açlık kan şekerini, HbA1c'yi ve 2 saatlik postprandiyal kan glukozunu yani tokluk kan şekerini düşürebildiğini ve tüm sonuçların istatistiksel olarak anlamlı olduğunu göstermiştir. Ek olarak, berberinin tek başına veya oral hipoglisemik ajanlarla yani şeker ilaçları ile   kombinasyonu halinde tip 2 diyabet tedavisinde hipoglisemi riskini artırmadığı görülmüştür.

Berberin ile tedavi, toplam yan etki insidansını ve hipoglisemi riskini artırmadığı için güvenli olabilir.

Berberin'in farmakolojik mekanizması, yüksek kan şekeri seviyelerinde glikoz düşürücü bir ajan olarak hareket ettiğini, ancak bu etkinin normal kan şekeri olan kişilerde belirgin olmadığını, bu da hipoglisemi olasılığını büyük ölçüde azalttığını ve oral antidiyabetiklere yani şeker ilaçlarına göre önemli bir terapötik avantaj sağladığını göstermektedir.

Son zamanlarda yapılan meta-analizlerin tümü; berberinin tip 2 diyabet tedavisinde etkili olduğunu, anti-enflamatuar ve antioksidan etkisi ile insülin salgılayan pankreas adacık hücrelerini koruduğunu, tamir ettiğini ve glikoz düşürücü mekanizmalara sahip olduğunu göstermiştir.

Araştırmalar berberinin;

1) KCNH6 potasyum kanalını bloke ederek hücreye daha fazla kalsiyum girmesine izin vererek glikoz bağımlı insülin salgılanımını uyarıcı etkiye sahip olduğunu ve hipoglisemi riskini önlerken diyabeti tedavi edebildiğini bulmuştur. Yani berberinin insülin salgılanmasını teşvik etme etkisi, hiperglisemiye bağlıdır. Bu nedenle, berberin düşük açlık insülin ve düşük kan şekeri seviyelerini etkilemez

2) Berberin, diyabetik komplikasyonlar olan diyabetik ensefalopati (beyin tutulumu), diyabetik nefropati (böbrek tutulumu), diyabetik kardiyomiyopati (kalp tutulumu) dahil olmak üzere pek çok komplikasyonları hafifletebilir ve önleyebilir ve diyabetik nöropatide (sinir tutulumu) sinirleri koruyucu bir etkiye sahip olduğu bulunmuştur

3) Mevcut glikoz düşürücü ajanlarla karşılaştırıldığında, berberin önemli avantajlara ve geniş uygulama potansiyeline sahiptir.

Bunlar kısaca;

Berberin, insülin direncini iyileştirme, glikoz metabolizmasını düzenleme, kan yağları lipid metabolizmasını düzenleme, hipertansiyonu kontrol etme, anti-enflamatuar antioksidan etkiler ile pankreas adacık hücrelerini koruma,  kardiyovasküler koruma, anti-aritmi, konjestif kalp yetmezliğinin iyileştirilmesini destekleme, anti-bakteriyel -fungal -viral ve diğer hastalık yapıcı  mikroorganizmalara karşı koruma, bağırsak florasını düzenlemesi, bağırsak mukozasının bariyerinin korunması, anti-tümör ve pıhtılaşmayı önleme şeklinde çoklu mekanizmalar olarak sıralanabilir.

4) Berberin, yağ sentezi genlerini inhibe edebilir, genç yağ hücrelerinin olgun yağ hücrelerine farklılaşmasını engelleyebilir ve lipid birikimini azaltabilir, bu da berberinin vücut ağırlığını hafifçe azaltabileceğini gösterir.

5) Berberinin, tip 2 diyabetli hastalarda leptin seviyelerini önemli ölçüde azalttığı bulunmuştur. Bu da berberinin tip 2 diyabetli obez hastaların tedavisine uygun olduğunu göstermektedir.

6) Berberin, düşük toksisite, daha az yan etki ve iyi tolerans özelliklerine sahiptir. Berberinin, biyokimyasal, farmakolojik ve klinik çalışmalar yoluyla sitotoksik ve mutajenik etkileri olmayan ve çok yüksek güven aralığına sahip  olduğu kanıtlanmıştır.

7)Berberin, glukozun bağırsak emilimini azaltabilir ve yemek sonrası hiperglisemiyi düşürebilir. Belirli bir bakterisidal ve bakteriyostatik etkiye sahiptir ve bu da bağırsak florasının fermantasyonundan kaynaklanan karın ağrısı ve ishal gibi yan etkilerin olmamasını sağlar.

Sonuç

Berberinin yaşam tarzı değişikliklerine veya mevcut ağızdan alınan antidiyabetik ilaçlara eklenmesi, toplam yan etki insidansını ve hipoglisemi riskini artırmamaktadır. Berberin  üzerine yapılan çalışmalar, gelecekte yeni glikoz düşürücü ajanlar geliştirirken değerlendirilebileceğini göstermektedir. Berberi vulgaris (berberin), insülin direnci ve diyabet tedavisinde umut verici bir doğal çözüm olarak öne çıkmaktadır. Ancak, bu bitkinin kullanımının kişisel sağlık durumlarına göre değerlendirilmesi ve uzman görüşü alınması önemlidir. Sağlıklı bir yaşam tarzı, düzenli egzersiz ve dengeli beslenme ile birlikte kullanıldığında, Berberis Vulgaris'in diyabet yönetimindeki potansiyeli artırılabilir.

Kaynakça;

-Berberinin tip 2 diyabet üzerindeki glukoz düşürücü etkisi: Sistematik bir inceleme ve meta-analiz. Xie, Fugui Su   ve ark. Front. Pharmacol. , 16 Kasım 2022 (Deneysel Farmakoloji ve İlaç Keşfi Bölümü).Cilt 13 - 2022 PMCID: PMC9709280 PMID: 36467075

- SunH.SaeediP.KarurangaS.PinkepankM.OgurtsovaK.DuncanB. B.et al (2022a). IDF Diabetes Atlas: Global, regional and country-level diabetes prevalence estimates for 2021 and projections for 2045. Diabetes Res. Clin. Pract.183, 109119. 10.1016/j.diabres.2021.109119

- ZhaoM. M.LuJ.LiS.WangH.CaoX.LiQ.et al (2021). Berberine is an insulin secretagogue targeting the KCNH6 potassium channel. Nat. Commun.12 (1), 5616. 10.1038/s41467-021-25952-2

- GuoJ.ChenH.ZhangX.LouW.ZhangP.QiuY.et al (2021). The effect of berberine on metabolic profiles in type 2 diabetic patients: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Oxid. Med. Cell. Longev.2021, 2074610. 10.1155/2021/2074610

- LiB. Y.MinQ.WangG.ShaoK. Y.HuW. X. (2021). Research progress of berberine in the treatment of diabetes and its complications. J. Hubei Univ. Sci. Technol. Sci.35 (5), 448–452. (In Chinese). 10.16751/j.cnki.2095-4646.2021.05.0448

Berberis Vulgaris Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Berberis Vulgaris nedir?

Berberis Vulgaris faydaları nelerdir?

Berberis Vulgaris, kan şekerini hangi yol ile düzenler?

Kan şekerini hangi bitkiler düzenler?

Berberis Vulgaris, insülin direncine iyi gelir mi?

Berberis Vulgaris, diyabete iyi gelir mi?